دانشگاه برای ما مثل مدرسه است. از این نظر که "باید" طی بشه. کسی اینطور به دانشگاه نگاه نمیکنه که کسی اینجا باید بره که دنبال خودخوانی هست و در ضمن لزومی هم نداره که حتما پاس بشه. خب البته فقر فرهنگی و اشباع بازار کار هم دخیل هست در این امر. مثلا اگه بازار کار خالی باشه و نیروی کاری کم باشه، دیگه بسیاری از افرادی که "علاقه"ای به ادامه تحصیل ندارند، مستقیم میرند دنبال کار. همینطور تمام کسانی که فوق دیپلم یا لیسانس رو گرفتند دیگه احساس نمیکنند که هنوز برای کار لازم هست مدرک جور کنند.
من مدتی پیش با یکی از اساتیدم که در انگلیس و کانادا دانش آموخته (همون فارغ التحصیل) شده صحبت میکردم. ایشون یکی از موفق ترین اساتید فیزیک ایران هستند و من هر زمان که بیکار میشدم میرفتم در دفترشون و باهاشون گپ میزدیم و ازشون استفاده میکردم. خلاصه نظر ایشون در مورد تحصیلات تکمیلی این هست که اینکار نباید ضروری باشه. اونطور که در ایران جا افتاده. میگفتند که در کشورهای پیشرفته کسانی که لیسانس دارند دیگه آماده کار هستند و اصولا برای کار نیازی به بیشتر از این نیست مگه اینکه بخوای وارد کار آکادمیک و تحقیقاتی بشی.
یعنی کسی که میره دنبال فوق لیسانس و دکترا حتما میخواد کار تحقیقاتی و دانشگاهی بکنه. نه اینکه بره کارمند بشه! خلاصه صحبت سر ادامه تحصیل من بود. چون من گفته بودم که فعلا علاقه ای ندارم برم دنبال فوق لیسانس. ایشون گفتند که نگاه خوبی داری اگه نمیخوای محقق و استاد و پژوهشگر بشی.
البته این به این معنی نیست که من تحقیق رو دوست ندارم. من در زمینه های مورد علاقم خیلی بیش از حد نرمال تحقیق میکنم و خواهم کرد. ولی موضوع جیب هست. موضوع معاش هست. من فردا با تحقیقاتم در ایران زمین نمیتونم دست توی جیبم بکنم. در اینجا کسی بهایی به تحقیق و پژوهش نمیده. کشور ما کشوری نیست که دانش رو "تولید" بکنه. کشور ما تولیدات سایرین رو میخره و ازش بهره برداری می کنه. بنابر این من ترجیح میدم اول برم دنبال پول و بعد دنباله علاقم.
القصه میخواستم بگم که تحصیلات بالاتر از لیسانس در ایران درست مانند همون تحصیلات حداقل دانشگاهی (فوق دیپلم یا لیسانس) ضروری به نظر میرسه. پدر و مادرها فکر می کنند بچشون مثل مدرسه "باید" بره اینو بخونه و پاس کنه. دکتر حسینی استاد من میگفت در کشورهای پیشرفته استکباری، دو دوستی که با هم لیسانس بگیرند و یکی وارد کار بشه و دیگری بره به دنبال تحصیلات تکمیلی و بخواد تازه وارد کار بشه، باید بره زیر دست دوستش که با لیسانس کار کرده. چرا که تجربه و سابقه اون فرد مهمتر از تحصیلات خودش هست.
مهم اینه که کار رو اداره کنی و پیش ببری. مهم این نیست که چقدر واحد پاس کردی و چقدر مدرک گرفتی. به همین دلیله که در ایران کار پیش نمیره و همیشه لنگ میزنیم. به این دلیل که تحصیلات ماها اکثرا "تحمیلی" هست نه تکمیلی.